Beleid voor dummies over burgerperspectief

Op een zonnige zestiende verdieping van de Haagse Hoftoren kwamen op 16 mei 2014 zo’n zeventig (jonge) wetenschappers en beleidsmakers bijeen. Jong wil grofweg zeggen: niet langer dan tien jaar geleden gepromoveerd. Met elkaar wisselden zijn van gedachten over de vraag wat burgerperspectief inhoudt en hoe wetenschappers en beleidsmakers het in hun werk kunnen betrekken. Vijf sprekers gaven hun visie.

Hilbert Fleddérus, beleidsmedewerker bij VWS, sprak over het maken en verantwoorden van beleid. Dat proces speelt zich af in een beleidsveld waarin burgers op allerlei manieren (indirect) zijn vertegenwoordigd, zoals in patiëntenverenigingen en politieke partijen. Daarnaast krijgen beleidsmakers te maken met kritische burgers die via burgerbrieven en demonstraties hun stem laten gelden. De meest lastig te bereiken burger is de ‘tevreden’ burger. Middelen om die te betrekken zijn bijvoorbeeld enquêtes en focusgroepen.

Lea den Broeder van het RIVM gebruikt focusgroepen om het perspectief van wijkbewoners op bijvoorbeeld gezondheid te betrekken in beleid. Lea zoekt hiermee aansluiting bij citizen science initiatieven, waarbij burgers gebruikt kunnen worden als ‘sensoren’ en zelfs als participanten bij het definiëren van een probleemdefinitie.

Dick Oudenampsen baseerde zijn presentatie op zijn jarenlange ervaring als onderzoeker bij het Verwey-Jonker instituut. Zijn boodschap aan beleidsmakers en onderzoekers: erken de diversiteit van burgers. Nieuwe opvattingen over gezondheid en de decentralisaties hebben gevolgen voor de rol die burgers toegedicht krijgen. Zij worden meer regisseur van het eigen leven en zullen medeverantwoordelijk zijn voor zowel het ontvangen als het bieden van zorg.

Maud Radstake van de Radboud Universiteit Nijmegen sprak over de kwetsbare burger bij uitstek: de patiënt. Subtiel wees zij de toehoorders op het ongelukkig geformuleerde thema van de dag: we zouden niet zomaar een burgerperspectief moeten innemen, maar burgers daadwerkelijk moeten betrekken bij zorg en onderzoek.

Kim Putters sprak ten slotte over het werk van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), dat het perspectief van burgers op allerlei kwesties blootlegt. In onder meer De sociale staat van Nederland richt het SCP de blik op de leefsituatie van burgers en stelt de maatschappelijke vragen aan de orde waar het beleid een antwoord op zou moeten formuleren.

Deze verscheidenheid aan presentaties vormde een mooie uitdaging voor dagvoorzitter Hans Severens, tevens vicevoorzitter van de Gezondheidsraad. Hij wist de verschillende benaderingen van burgerperspectief in zowel onderzoek als beleid op een logische manier aan elkaar te koppelen tijdens de einddiscussie. De borrel na afloop, met een prachtig uitzicht op de Haagse kust, vormde een mooie afsluiting van de middag.