In de mammabus maken ze voortaan twee foto’s per borst

Dr. Mireille Broeders werkt als coördinator wetenschappelijk onderzoek bij het Landelijk Referentiecentrum voor Bevolkingsonderzoek (LRCB) in Nijmegen. Het centrum richt zich vooral op het verbeteren van de screening op borstkanker, bijvoorbeeld door de mammografie efficiënter en minder belastend te maken. 

Hoe heeft u zelf met de Gezondheidsraad te maken?

Voor vrijwel al onze onderzoeken hebben we een vergunning nodig omdat het om bevolkingsonderzoek naar kanker gaat en er straling aan te pas komt. We moeten dan een aanvraag indienen bij de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Die legt zo’n vergunningaanvraag voor aan de Commissie Bevolkingsonderzoek van de Gezondheidsraad. Op basis van het advies van de raad beslist de minister dan over het verlenen van de vergunning. Voor ons is de Gezondheidsraad dus een belangrijk orgaan.
Overigens is dat niet alleen vanwege de noodzakelijke goedkeuring van onze onderzoeksplannen. Ook de publicaties die de raad uitbrengt op ons terrein volgen we nauwlettend. Het advies Bevolkingsonderzoek naar borstkanker: verwachtingen en ontwikkelingen dat begin 2014 uit kwam, beschouwen wij als een toetssteen. Door de tegenstanders van screening worden wij gezien als voorstanders. Voor ons is het heel interessant als zo’n gezaghebbend onafhankelijk orgaan als de Gezondheidsraad een visie formuleert. In het advies worden ook voorzetten gedaan voor hoe het beter kan. Sommige ervan hadden wij ook al bedacht, andere zijn nieuw.

Bent u tevreden over het advies dat vorig jaar werd uitgebracht over een van uw voorstellen?

Van het advies dat vorig jaar uit kwam – Wet bevolkingsonderzoek: mammografie standaard in twee richtingen – hebben wij bij het LRCB de vergunningaanvraag voor een groot deel mee voorbereid. Wij helpen de screeningsorganisaties om de gegevens uit de wetenschappelijke literatuur en uit het bevolkingsonderzoek op een rij te zetten. Die organisaties zijn heel open om – waar het kan – hun werkwijze te verbeteren. De Gezondheidsraad adviseerde positief over de aanvraag, de minister verstrekte vergunning, en per 1 januari is de nieuwe werkwijze – met standaard twee foto’s van elke borst – ingevoerd bij alle screeningsorganisaties. Voorheen gebeurde dat alleen bij de eerste keer dat een vrouw voor borstonderzoek kwam, en bij volgende keren alleen op indicatie. Daardoor ontstond ook variatie over het land; de ene organisatie interpreteerde de criteria voor een indicatie voor twee foto’s per borst anders dan de andere. Wij vonden dat de aanpak consequent moest zijn, en uit de literatuur wisten we dat zo’n tweede opname per borst belangrijk was om nog meer tumoren in een vroeg stadium te ontdekken.

Wat verwacht u voor de komende tijd van uw contact met de Gezondheidsraad?

Tot nu toe richt ons centrum zich vooral op de kwaliteitsborging en verbetering van het bevolkingsonderzoek naar borstkanker, maar ons terrein is zich aan het verbreden. In de voorbereiding van het bevolkingsonderzoek naar darmkanker hebben verschillende collega’s meegedacht. De ervaringen die we hebben opgedaan bij het onderzoek naar borstkanker kunnen ze daarin betrekken. En de kans is groot dat we ons volgend jaar ook met de kwaliteitsbewaking en -verbetering van screening op tuberculose gaan bezighouden. In al die gevallen zullen er ook vergunningaanvragen bij de Commissie Bevolkingsonderzoek van de raad belanden.
Wij hebben zeer positieve ervaringen in het werken met de Gezondheidsraad. We kunnen vroegtijdig met de betrokken secretaris overleggen over hoe we de informatie zo kunnen aanleveren dat de commissie snel tot een oordeel kan komen. We overleggen over de aard van de informatie en over hoe uitgebreid die op papier moet komen. Ik vind het een voordeel dat er een open communicatie mogelijk is met de secretaris op die plek. Stel dat je eerst je aanvraag opstelt, die indient en dan afwacht of alles er in staat... dan moet je hem gaan herschrijven en weer wachten tot de commissie er nog een keer naar heeft kunnen kijken. Nu werken we prettig efficiënt.