Ecologische aspecten bij richtlijnen goede voeding: niet voor iedereen vanzelfsprekend

Dr. ir. Rianne Weggemans is een van de medewerkers van de Gezondheidsraad die de Richtlijnen goede voeding 2015 voorbereidt. Sinds een aantal jaar hebben de voedingskundigen bij de raad hun blik verbreed en betrekken ook ecologische aspecten in hun aanbevelingen. Rianne Weggemans werd uitgenodigd om er in Amerika over te komen vertellen, en ontdekte dat de weerstand daar een stuk harder is tegen dreigende aantasting van de vleesconsumptie.

VissenSinds wanneer bekijkt de Gezondheidsraad of voedingsadviezen de leefomgeving zullen belasten?

In 2011 kwam de Gezondheidsraad met het advies Richtlijnen goede voeding ecologisch belicht. We bekeken daarin voor het eerst of voeding die goed is voor mensen ook ecologisch bezien verantwoord is. Hoe zit het met de uitstoot van broeikasgassen? Hoeveel land wordt er gebruikt? Wat betekent de visconsumptie voor de marine biodiversiteit? We benoemden twee win/win situaties. De belangrijkste was dat als mensen meer plantaardig en minder dierlijk voedsel eten, dat zowel beter voor hen is als voor de leefomgeving.

In Amerika wilde men graag meer over dit advies weten?

Ook in de Verenigde Staten is men bezig met richtlijnen voor goede voeding. Vorig jaar stelde het Institute of Medicine (IOM) voor om duurzaamheid in Amerika te betrekken bij het afleiden van de voedingsrichtlijnen. Dit heeft tot een heftige politieke discussie geleid, gevoed door de enorme vleesindustrie met haar gigantische belangen. Om de discussie terug te brengen naar de wetenschappelijke context organiseerden George Washington University and Tufts University samen een symposium in Washington.

Wat viel op bij het symposium waar je te gast was?

Ik vond het fascinerend om te zien hoe hard het er daar aan toe gaat. Bij de presentatie van de rundvleesindustrie probeerde de gewiekste spreker bijvoorbeeld alles wat daarvoor gezegd was in een keer weg te zetten omdat er geen consensus onder de wetenschappers zou zijn over hoe ecologische aspecten dienden te worden bepaald. Op zo’n moment wordt de weerstand zichtbaar en zie je ook hoe het lobbyen toeneemt.

Hoe is er uiteindelijk bij de Amerikaanse richtlijnen omgegaan met duurzaamheid?

Begin dit jaar is het wetenschappelijke achtergronddocument voor de Amerikaanse richtlijnen uitgebracht, waarin men verwijst naar ons advies. En ze komen tot dezelfde cruciale punten als wij in 2011. In Amerika wordt het wetenschappelijke achtergronddocument over de richtlijnen door de ministeries van Volksgezondheid en Landbouw vertaald naar een publieksdocument met de richtlijnen, waarbij ook publieksreacties op het document worden betrokken. Tijdens dit traject wordt door allerlei belangengroepen uitgebreid gelobbyd. Het is dus nog niet zeker dat de ecologische aspecten in de Verenigde Staten in het einddocument zullen komen!

Wat betekent dat voor Nederland?

Ondertussen gaat de commissie Richtlijnen goede voeding 2015 gewoon door. We hebben in 2011 duidelijk kunnen filteren waar wel degelijk consensus over is. Over de aanbeveling voor vis is de commissie nog in discussie. In de Richtlijnen goede voeding 2006 hebben we nog gezegd: eet twee keer per week vis. Maar gezien de belasting daarvan voor de visstand vroegen we ons in 2011 af: is een keer per week ook genoeg? Later dit jaar wordt bekend hoe de nieuwe visaanbeveling eruit ziet. Een ander lastig punt is of er richtlijnen voor specifieke vleessoorten moeten komen. Gemeten naar broeikasgasemissie kun je veel beter kip eten dan rund. Maar gemeten naar dierenwelzijn is het net andersom. De huidige commissie staat dus nog voor een aantal complexe afwegingen.