Gezond eten: denk in mogelijkheden, niet in beperkingen

Het Voedingscentrum is de autoriteit die consumenten wetenschappelijk onderbouwde en onafhankelijke informatie biedt over een gezonde, veilige en meer duurzame voedselkeuze. Een belangrijk praktisch hulpmiddel daarbij is de Schijf van Vijf. Op basis van de Richtlijnen goede voeding 2015 is het Voedingscentrum aan de slag gegaan met een nieuwe Schijf van Vijf, zo vertelt directeur Gerda Feunekes.

Waren de nieuwe richtlijnen voor goede voeding voor het Voedingscentrum tot het laatst een verrassing?

Er is de laatste weken voor het verschijnen van het advies geregeld overleg geweest met de Gezondheidsraad. Wij waren natuurlijk al langer bezig op basis van literatuur en de eerder verschenen deelrapporten van de raad. Verder zit dr. Caroline Spaaij, een van de voedingsmensen uit de wetenschappelijke staf van de Gezondheidsraad, in de expertgroep voeding van het Voedingscentrum.

In hoeverre wijkt het Voedingscentrum af van het advies van de Gezondheidsraad? Zou u bijvoorbeeld kunnen zeggen: van ons mogen mensen best twee glazen wijn per dag?

De Gezondheidsraad brengt nauwgezet de wetenschappelijke kennis in kaart, dus op dat advies willen we juist voort. Door dat advies weten we met welke voedingsmiddelen mensen moeten oppassen als ze hun kans op chronische ziekten zo klein mogelijk willen maken. Het advies is het fundament onder ons werk en wij brengen er een eigen laag overheen. We rekenen door wat mensen nodig hebben om tot een volwaardige, gezonde voeding te komen. Daarbij houden we rekening met verschillen tussen mannen en vrouwen, kinderen en ouderen. Die hebben uiteenlopende behoeften aan vitamines, mineralen en andere voedingsstoffen. Als je alle richtlijnen uit het Gezondheidsraadadvies bij elkaar optelt, kom je rond de 1.300 kilocalorieën uit. Om niet af te vallen hebben zowel mannen als vrouwen meer nodig op een dag. Wij adviseren hoe ze hun totale voeding het beste kunnen samenstellen. We visualiseren dat in een nieuwe Schijf van Vijf. We baseren ons op de wetenschap, dus afwijken van bijvoorbeeld het alcoholadvies van de Gezondheidsraad zou erg lastig worden!

JV2015_H4Wat is wat u betreft het grootste nieuws uit Richtlijnen goede voeding 2015?

Echt nieuw is dat de Gezondheidsraad niet meer schrijft op het abstracte niveau van voedingsstoffen maar nu uitspraken doet op het niveau van voedingsmiddelen. De wetenschappelijke literatuur leent zich daar inmiddels voor. Het wordt daardoor een veel concreter, aansprekender verhaal. Inhoudelijk verandert er niet zo veel aan een groot deel van de voedingsadviezen die we al hebben. Veel groente en fruit eten blijft belangrijk. En eerder werd ook al aangeraden om volkoren brood en pasta te eten in plaats van de witte varianten. Elke week vis stond al op het menu, evenals enkele porties zuivel per dag. We wisten al dat we voldoende moeten drinken, maar nieuw is dat je behalve frisdranken ook vruchtensappen – zelfs verse – beter kunt beperken. De raad zegt nu: liever geen alcohol. Eerder was dat advies iets ruimer. Nieuw is ook het belang van gefilterde koffie; je kunt beter geen koffie uit bijvoorbeeld een cafetière drinken. En wat een belangrijk nieuw punt is: drink een paar koppen thee per dag. Nieuw is verder dat de raad adviseert om meer peulvruchten te gaan eten en om dagelijks 15 gram ongezouten noten te nemen. Dat wordt dan weer een leuke klus voor het Voedingscentrum: mensen vertellen wat peulvruchten zijn en met recepten laten zien wat je er allemaal mee kunt doen. En ook: 15 gram noten is een klein handje. Maar is er ook een maximum te geven? Het zou niet goed zijn als mensen handenvol noten naar binnen gaan werken.

Welke boodschap hoopt u met de nieuwe Schijf van Vijf te gaan uitdragen?

Denk in mogelijkheden, niet in beperkingen. Kleine veranderingen maken al een aardig verschil. Kies een aantal dingen die voor jou makkelijk te verbeteren zijn, dan ben je al een stuk gezonder bezig. Stel, je eet alleen maar witbrood. Vervang het door volkoren producten en dan heb je een behoorlijke verbetering.